• خانه
  • برنامه های ما
  • درباره ی ما
  • چشم انداز مشاوران
  • ارتباط با مشاوران آموزش
  • تاریخچه
  • اخبار و مقالات
  • سخن دوهفته
  • مراکز آموزشی
  • کتاب فروشی ها
  • فروشگاه
  • مشاور
  • اخبار و مقالات
  • عضویت و ورود
  • دبیر
  • اخبار و مقالات
  • عضویت و ورود
  • دانش آموزان
  • اولین سایت تخصصی گروه علوم انسانی

    چگونه يادداشت‌هاي خود را جمع‌بندي كنيم؟

    چگونه يادداشت‌هاي خود را جمع‌بندي كنيم؟

    هنگامی که در حال مطالعه هستیم، غالبا عادت داریم که یک ورق کنار دستمان باشد و نکات مهم یا حل مسائل را در آن بنویسیم. این نوشتن را می توان در دو حالت بررسی کرد:

    1-     زمانی که اولین بار است یک درس را می خوانیم.

    2-     زمانی که در حال مرور آن هستیم.

    درباره یادداشت های مطلبی که اولین بار است آن را می خوانیم، گفتیم که به هیچ وجه نمی توان ان را "جمع بندی" یا حتی " یادداشت" نامید. بلکه این نوشته ها چرکنویس محض می باشند.

    اما در مورد یادداشت برداری های هنگام مرور با تامل بیشتری صحبت کردیم و به سرعت آن را رد نکردیم. در مورد یادداشت برداری به هنگام مرور یک پرسش اصلی مطرح شد:

    هنگامی که مبحثی را مرور می کنیم، آیا یادداشت برداری های حین مطالعه را نمی توان جمع بندی دانست؟

    اگر اینها جمع بندی نیست، چه رابطه ای با جمع بندی خواهند داشت؟

    اگر خاطرتان باشد قرار شد که در این شماره به این سوالات پاسخ دهیم. آنچه که عمدتا در اینجا به آن می پردازیم، خصوصیات و روش های یادداشت برداری و رابطه آن با جمع بندی است.

    قبلا باید ذکر کنم که مطالب این قسمت، عمدتا برگرفته از ترجمه ای است از فصل 7 کتاب : Developing essential study skills(2000) که توسط آقای کریمی، مدیریت محترم انتشارات آموزش و به درخواست آقای تمنا، برای بحث و بررسی در یکی از جلسات انجمن پژوهش موسسه مشاوران آموزش صورت گرفت. حاصل این ترجمه به صورت ویژه نامه ای تحت عنوان روش های یادداشت برداری و به همت آقای حامد در اسفند ماه سال 79 در پیام آموزش درج گردید.

    در آن ویژه نامه درباره روش های مختلف یادداشت برداری از متون مختلف یا حتی دیده ها و شنیده ها سخن گفته شده بود.

    اما آنچه که من در اینجا مدنظر دارم عمدتا به یادداشت برداری از متون برمیگردد. قبل از هر چیز به ضرورت و اهداف یادداشت برداری می پردازیم.

    • چرا یادداشت برداری می کنیم؟

    درباره این ضرورت می توان دو علت خاص را که کمتر به آن توجه می شود را ذکر کرد:

    1-     ضبط و نگهداری بهتر مطالب در حافظه: ما مطلبی را که با زبان خودمان و کلمات خودمان بیان می کنیم و می نویسیم و یاد می گیریم، راحت تر می توانیم در حافظه مان نگهداریم تا مطالبی که فرد دیگر به زبان خودش نوشته باشد. پس بهتر است مطلبی را که می خوانیم به زبان خودمان برگردانده و آن را یادداشت کنیم تا بهتر در حافظه مان بماند.

    2-     کمک به تمرکز: هنگامی که می خواهیم از مطلبی یادداشت برداریم، به تمرکز بیشتری نیاز داریم تا هنگامی که می خواهیم آن را بخوانیم یا به آن گوش دهیم. پس اگر هنگام خواندن متمرکز نیستیم و دائما حواسمان پرت می شود، اگر ناگهان به خودمان می آییم که نیم ساعت است داریم تنها از روی کتاب می خوانیم و حواسمان جای دیگر است و هیجچ چیز از متنی که می خوانیم نفهمیده ایم، یادداشت برداری می تواند به تمرکز ما کمک کند. البته در اینجا نیز باید عامل " به زبان خودمان بودن" یادداشت برداری را دخیل دانست وگرنه تبدیل به رونویسی می شود می تواند بدون نیاز به هرگونه تمرکز،انجام شود.

    • روش های یادداشت برداری:

    لازم است توجه کنید که بهترین روش یادداشت برداری به عملکرد شخصی مربوط است و غالبا یادداشت برداری ها انعکاسی هستند از سبک یادگیری،چگونگی کار ذهن، و زمان موجود برای یادداشت برداری. پس ممکن است یک روش برای شخص"الف" روش عالی برای یادگیری باشد، اما همان روش برای فرد"ب" بازده خوبی نداشته باشد؛ چون به زبان او نیست. روش های یادگیری "فردی" است و به عبارتی می توان گفت که بهترین روش یادداشت برداری وجود ندارد! اما همه یادداشت برداری ها باید بر اصول و قواعدی کلی منطبق باشند که رعایت این اصول معیاری برای تمیز یادداشت برداری قوی از ضعیف است. در کتاب Developing essential study skills دو روش عمده برای یادداشت برداری آمده است:

    1-     یادداشت برداری خطی

    2-     یادداشت برداری طرح واره یا نقشه ذهنی

    یادداشت برداری خطی معمولی ترین روش برای تهیه یادداشت است و نقشه ذهنی را می توان همان چیزی دانست که ما از آن به عنوان جمع بندی یاد می کنیم. لذا در این نوشتار به یادداشت برداری خطی می پردازیم و سپس از روی آن نقشه ذهنی یا به عبارت دیگر جمع بندی را توضیح می دهم.

    • یادداشت برداری خطی:

    فرض کنید درسی را خوانده ایم و اکنون می خواهیم آن را مرور کنیم و در پایان هر پاراگراف یا بخش، یادداشت برداریم. دو سوال مطرح است:

    1-     چه چیزهایی را بنویسیم؟

    2-     چگونه بنویسیم؟

    در جواب سوال اول باید گفت که همه چیز را باید نوشت! اما منظور از "همه چیز" آن دسته از مواردی است که قابلیت طرح سوال دارند و مطلبی در آنها هست که می توان آن را به صورت سوال درآورد. برای این منظور باید متن را سوالی دید و بر امکان طرح سوال از یک مطلب واقف شد.

    حال فرض کنید متوجه شدیم که از یک جمله می توان سوال طرح کرد، آن را چگونه بنویسیم؟

    در نوشتن یک جمله باید به سه پارامتر توجه داشت: 1) نوشتن براساس واژه های کلیدی 2)نوشتن به زبان خودمان 3)نوشتن به شکلی که بیشتر در حافظه بماند.

    • یک یادآوری از "واژه های کلیدی"

    درباره واژه های کلیدی و فهمیدن این که واژه کلیدی یک جمله کدام است، آقای بابک مینا در پیام آموزش شماره 13 توضیح کاملی داده بودند که خلاصه آن را می آورم:

    فرض کنید که جمله " قلمرو اصلی فلسفه، پهنه بی پایان هستی است"، در کتاب آمده، و با توجه به درک اهمیت و کشف واژگان کلیدی می خواهیم آن را یادداشت کنیم. قبلا مفهوم واژه کلیدی را می آورم: برخی واژه ها این توانایی را دارند که جزو صورت سوال یا چهار گزینه یک تست باشند.

    مثلا آیا کلمه " قلمرو" در جمله بالا کلیدی است؟ پاسخ مثبت است. چون می تواند مورد سوال باشد که در قلمرو فلسفه چیست؟ و اگر کلمه قلمرو را حذف کنیم معنای سوال به طور کلی تغییر می یابد.

    حال به واژه"اصلی" نگاه کنید. آیا می تواند سوالی باشد؟ " قلمرواصلی فلسفه چیست؟"

    این در واقع همان سوال قبلی است. در این سوال هم واژه کلیدی "قلمرو" است، نه اصلی. یعنی تاکید بر قلمرو است.

    واژه "اصلی" زمانی می توانست واژه کلیدی باشد که "قلمرو فرعی" فلسفه هم داشتیم. یعنی فلسفه دو قلمرو داشت": اصلی و فرعی. و به همین ترتیب در مورد بقیه کلمات نیز قضاوت خواهم کرد. ممکن است تصور کنید که این کار بسیار وقت گیر است. اما توجه کنید که این امر در ظاهر اینطور است و گرنه ذهن، این عملیات را به سرعت انجانم می دهد. پس از کشف واژه های کلیدی،می خواهیم جمله را به صورتی شکل داده شده بنویسیم. یکی از ساده ترین روش ها، استفاده از فلش است.

    پس می توان نوشت:

    قلمرو فلسفه ← کل هستی

    برای درک بهتر از یادداشت برداری می توانید به قسمت : آموزش براساس اندیشه های کلیدی" در هریک از دروس کتاب های کوچک هدف دار مراجعه کنید.

    • نوشتن جمع بندی:

    اکنون با در دست داشتن یادداشت ها، می خواهیم جمع بندیمان را بنویسیم. برای جمع بندی ، کلی ترین اندیشه های کلیدی درس را در نظر گرفته و سپس موضوعات مرتبط با آنها را در مقابلش می نویسیم. براین اساس، روابط بین نظریات و مفاهیم به وضوح مشخص می شوند؛ به طوری که با استفاده از خطوط ، پیوندهای آنها را مشخص می کنیم. در اینجا عمدتا واژه ها و عبارات کلیدی ثبت می شوند و چنانچه مطلبی حاشیه ای وجود داشته باشد، در ذیل اندیشه های کلیدی مرتبط با آن می آید.

    به عنوان نمونه به درس ششم از دینی سال سوم در کتاب کوچک هدف دار توجه کنید:

    ابتدا بهتر است کتاب معارف کوچک جلد سوم را باز کنید و همراه نوشته ما باشید.

    عنوان درس، "معاد از دیدگاه قرآن" است. یادداشت برداری های این درس را که ذیل عنوان آموزش براساس اندیشه های کلیدی آمده است، بررسی می کنیم. در یادداشت ها همه مطالبی که می تواند سوالی باشد به صورتی منظم و براساس اندیشه های کلیدی امده و تحت سه عنوان اصلی تقسیم بندی شده است. تقسیم بندی ها و عنوان و توالی آنها دقیقا مانند کتاب درسی است و قاعدتا مکانیزم نگارش،به این صورت بوده است که مولف به عنوان مثال قسمت" استدلال هایی که بر امکان معاد دلالت دارند" از کتاب درسی را مرور کرده و در پایان این قسمت یادداشت های آن را نوشته است و سپس مرور قسمت بعد و یادداشت های آن.

    اما در جمع بندی، نگاهی کلی بر فضا حکمفرما است. با توجه به مقدمه درس می توان دریافت که استدلال های قرآن درباره معاد ، دو ویژگی دارند. همچنین آنها را می توان به طور کلی به دو دسته تقسیم کرد:

    1)      امکانی   2) ضروری

    با توجه به این که هر یک از استدلال ها نیز دارای چند دسته می باشد، عنوان دسته ها و توضیح ویژگی انها در مقابل هر یک ذکر می شود. در این درس مطلب حاشیه ای نداشتیم. اما در مورد درس هایی که مطلب حاشیه ای نیز دارند، مطلب را در کنار قسمتی می نویسیم که به مفهوم آن قسمت نزدیم می باشد.

    • قراردادن جای خالی در نوشته ها

    در جمع بندی خود فضای خالی کافی بگذارید. این کار بعدا به شما این امکان را می دهد تا اگر خواستید چیزهایی به ان اضافه کنید یا آنها را تغییر دهید،بتوانید. زیرا با گذشت زمان ممکن است کاستی هایی در جمع بندی خود – خصوصا بعد از این که ار تستی کردی- ملاحظه کنید. به قول عماد کاتب که "چنان دیدم که هیچکس کتابی نمی نویسد الا که چون روز دیگر در آن بنگرد گوید که اگر فلان سخن چنان بودی بهتر گشتی و اگر فلان کلمه به آن افزوده شدی نیک تر آمدی".

    • روش های یادداشت برداری

    آنچه که ذکر شد عمدتا یادداشت برداری و جمع بندی از مطالب کتاب و مطالعه متن بود. یادداشت برداری و جمع بندی از صحبت های معلم و کلاس را به کلاس های دوره جمع بندی و کاری که عملا در سر این کلاس ها ارائه می شود و انجام خواهید داد موکول می کنیم.

    در اینجا این جمله از آقای آبیار مناسبت دارد که در یکی از جلسات مشترکشان با آقای دکتر تبریزی می گفتنند: " اگر قرار باشد همیشه از روش های قدیمی برویم، به همان نتایج قدیمی نیز دست خواهیم یافت. تا وقتی فکر نکنیم که تغییر لازم است، نتیجه نخواهیم گرفت و همیشه و همیشه به خاطر داشته باشیم که اولین قدم، سخت ترین قدم است."محمد صادق صدر

    به اشتراک بگذارید ...